Czapka wykonana z sukna steingrau z okutym daszkiem, otok i wypustka w barwie imperiale rose na szczycie orzeł wz 17. Czapki te pojawiły się w kawalerii Wojska Polskiego w 1919 roku jako nieregulaminowe ze względu na barwny otok, jednak powszechne nakrycie głowy wojsk jezdnych. Wzorowana była na czapkach kawalerii korpusów polskich na wschodzie.
Tag: Wojsko Polskie
-
Furażerka m1912
Z kotylionem ochotonika po lewej stronie oraz orłem. Furażerki trafiły do Wojska Polskiego wiosną 1919 roku z zakupów Głównego Urzędu Zaopatrzenia Armii wraz z mundurami m1912. Używane w wojsku Polskim podczas Wojny Polsko-Bolszewickiej oraz kilka lat po niej aż do wprowadzenia modelu wz1923.
-
Zdjęcie ułana w ubiorze stajennym opisane jako zdjęcie Ułana 13 Pułku Ułanów Wileńskich z Nowej Wilejki
Fotografia przedstawia żołnierza 13 Pułku Ułanów Wileńskich ze stacjonującego w Nowej Wilejce garnizonu, ubranego w roboczy ubiór stajenny. Zdjęcie ukazuje nieoficjalny, codzienny wymiar służby kawaleryjskiej, związany z obrządkiem koni i pracami gospodarczymi na terenie koszar. Obiekt stanowi wartościowe świadectwo realiów życia koszarowego oraz kultury materialnej Wojska Polskiego w okresie dwudziestolecia międzywojennego.
-
Rogatywka wz 19/22 szeregowego kawalerii
Rogatywka wz 19 dla wojsk kawalerii tj. z modyfikacjami wprowadzonymi w 1922 roku czyli barwnym otokiem (tu amarantowym) oraz daszkiem i paskiem podbródkowym lakierowanymi na czarno.
-
Marian Skarzyński, Żołnierz Wojska Polskiego
Zdjęcie przedstawia Mariana Skarzyńskiego (1899–1974), Żołnierza Wojska Polskiego z 1920 roku w pełnym umundurowaniu wojskowym z szablą u boku. W lewym dolnym rogu umieszczono herb rodowy Bończa, a poniżej podpis z imieniem, nazwiskiem i rokiem wykonania zdjęcia. Ubrany jest w mundur m1907 armii brytyjskiej, spolszczony poprzez m.in. zmianę guzików. Długie buty i szabla wz 17 jednocześnie przy braku proporczyków sugeruje przynależność do wojsk artyleryjskich.
Druga ramka zawiera opis biograficzny oraz skan oryginalnej legitymacji wojskowej z 1921 roku. Z biogramu wynika, że Marian Skarzyński służył w sekcji łączności podczas wojny polsko-bolszewickiej (1920 r.), brał udział w wyprawie kijowskiej i Bitwie Warszawskiej oraz w kampanii wrześniowej 1939 roku. Po wojnie był Naczelnikiem Ochotniczej Straży Pożarnej w Skarzynie Starym. Pamiątki przekazał muzeum jego syn, Zygmunt Skarzyński.
-
Kazimierz Kopka
W zbiorach muzeum znajduje się archiwalny portret Kazimierza Kopki, mieszkańca Radzymina oraz żołnierza I Korpusu Ułanów. Eksponat ten upamiętnia lokalnych bohaterów walczących o niepodległość Polski i stanowi cenny element naszej ekspozycji poświęconej historii regionu oraz tradycjom oręża polskiego.
-
Mundur letni wz 24 kaprala 13 Pułku Ułanów Wileńskich
Bluza rozpinana do połowy wykonana z drelichu barwy beżowej. Wzorowana na rosyjskich gimnastiorkach oraz amerykańskich koszulach m1912. Na kołnierzu naszyte barwy 13 Pułku Ułanów w barwach Imperiale rose z chabrową żyłką pośrodku. Na naramiennikach dwie karmazynowe belki oznaczające stopnie do 1925 roku. Potem zastąpiły je belki z szarej taśmy z karmazynową obwódką. Do tego na manekinie widzimy pas Austro-Węgierski M15 używany w wojsku Polskim w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości oraz ładownice systemy mauser. Nakrycie głowy zaś stanowi furażerka wz 23 z orłem wz 17 i proporczykiem pułkowym.
-
Mundur wz 19 szeregowego piechoty wraz z patkami wz 19
Był to Pierwszy polski mundur wojskowy opracowany przez komisję ubiorczą wiosną 1919 roku . Uszyty z sukna barwy szaro-brunatno-zielonej . Zapinany na 5 guzików oraz dwie haftki w stojąco-wykładanym kołnierzu na którym naszyte są patki barwy Piechoty (granatowe ze słonecznikową wypustką oraz pojedynczym wężykiem z galonu). Mundur wzorowany na mundurze wz 17 Polnische Wehrmacht jednak barwy zbliżonej do mundurów Brytyjskich . W zestawie na manekinie widzimy także spodnie i owijki a także hełm francuski „Adrian” Mle 15. Pruski chlebak Brotbeutel. Bagnet Pruski tzw. „Liść” oraz ładownice do karabinu systemu mauser k98.
-
Łuski do karabinu mauser 7,92 x 57 oraz Mosin 7,62 x54R.
Wystrzelone przez żołnierzy Polskich 14 i 15 sierpnia podczas bitwy Pod Wólką Radzymińską, gdzie batalion 28 Pułku Piechoty porucznika Stefana Pogonowskiego podczas śmiałego nocnego ataku zmusił do odwrotu wojska Bolszewickie.
-
Zbiór pamiątek po Henryku Kucharskim, Żołnierzu Polskim podczas wojny Polsko-Bolszewickiej
Henryk Kucharski urodził się w 1902 roku i jako osiemnastoletni chłopak został powołany do wojska w przełomowym dla Polski 1920 roku, gdy młode, dopiero co odrodzone państwo broniło swojej niepodległości w wojnie z bolszewicką Rosją. Zachowane w zbiorze odręczne wspomnienia, spisane jego własną ręką, przywołują moment powołania do służby oraz udział w walkach frontowych tamtej kampanii. To właśnie ten krótki, ale niezwykle intensywny epizod stał się rdzeniem tożsamości, do której Kucharski wracał przez całe życie, i to on spina klamrą całą kolekcję pamiątek.
Najbardziej wymownym świadectwem tamtych dni jest zachowana w zbiorze fotografia grupowa – zdjęcie licznego oddziału piechoty pozującego przed murowanym budynkiem. Żołnierze w charakterystycznych stalowych hełmach i płaszczach, uzbrojeni w karabiny z bagnetami, ustawieni są w kilku rzędach, a na pierwszym planie widać obsługę dwóch ciężkich karabinów maszynowych umieszczonych na trójnogach. Fotografia, mimo upływu ponad stu lat i widocznych ubytków papieru w miejscu zagięcia, pozostaje jednym z najcenniejszych elementów zbioru – dokumentuje nie tylko wygląd umundurowania i uzbrojenia polskiej piechoty w 1920 roku, lecz także atmosferę jedności oddziału, który wspólnie stanął do walki o granice odradzającej się Rzeczpospolitej.
Po latach front zamienił się w warsztat – kolejna grupa eksponatów dokumentuje powojenne, cywilne życie Henryka Kucharskiego jako wieloletniego pracownika Zakładów Mechanicznych „Ursus”. Zachowała się okupacyjna legitymacja pracownicza (Werk-Ausweis) z fotografią, wystawiona podczas II wojny światowej, gdy – jak wiele osób w tamtym czasie – musiał kontynuować pracę zarobkową pod niemiecką administracją zakładu. Towarzyszy jej wycinek prasowy z okazji jubileuszu 40-lecia pracy Kucharskiego w Ursusie, opisujący jego drogę zawodową od terminatora tokarskiego podjętego w 1918 roku, przez pracę w zakładach Rohna, aż po wieloletnią posadę w Państwowych Zakładach Inżynierii, oraz wymieniający odznaczenia przyznane mu za tę pracę: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal 40-lecia Polski Ludowej oraz odznakę Zasłużonego Pracownika Zakładu.
Ostatnia część kolekcji pokazuje, jak dopiero po dekadach wolna Polska upomniała się o pamięć weteranów wojny 1920 roku. W zbiorze znajduje się akt mianowania Henryka Kucharskiego na stopień podporucznika, podpisany w grudniu 1990 roku przez ministra obrony narodowej – honorowy awans, jaki państwo przyznawało wówczas żyjącym jeszcze uczestnikom wojny polsko-bolszewickiej. Pięć lat później, z okazji 75. rocznicy bitwy, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przesłał mu list gratulacyjny, dziękując za udział w „jednej z najchwalebniejszych bitew w dziejach oręża polskiego, która uratowała od zagłady naszą Ojczyznę i Europę”. Zbiór zamyka pamiątkowy medal wybity w 2020 roku z okazji 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej.
-
Wotum dziękczynne: Różaniec z paracordu i medal „Grom Challenge 2020”
Eksponat stanowi osobiste wotum dziękczynne złożone 11 listopada 2020 roku w Sanktuarium św. Jana Pawła II w Radzyminie przez mieszkańca ziemi radzymińskiej. Zestaw składa się z ręcznie pisanego aktu dziękczynnego, różańca, medalu sportowego oraz statuetki żołnierza.
Głównym elementem zestawu jest różaniec, który symbolizuje walkę duchową oraz modlitwę w intencji obrońców wiary i ojczyzny. Towarzyszy mu medal za ukończenie 25-kilometrowego biegu ekstremalnego „Grom Challenge 2020” z przeszkodami i zadaniami (ukończonego w czasie 6 godzin i 21 minut), zawieszony na pamiątkowych biało-czerwonych taśmach z hasłem „Siła i Honor” oraz odniesieniem do 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej. Dopełnieniem całości jest czarna statuetka przedstawiająca żołnierza wojsk specjalnych, pamiątkowe numizmaty oraz odręczny list zawierający intencję wotywną.
Przedmiot ten stanowi przejmujące świadectwo pamięci o bohaterach Bitwy Warszawskiej z 1920 roku. Jest wyrazem wdzięczności za dar życia w wolnej Polsce i na ziemi radzymińskiej, łączącym tradycyjny kult religijny, sprawność fizyczną oraz współczesną symbolikę militarną.
-
Życiorys Stanisława Ciska, Żołnierza Polskiego podczas wojny Polsko-Bolszewickiej
Pamiątka przedstawia postać Stanisława Ciska (1904–1996) – ochotnika wojny polsko-bolszewickiej z 1920 roku oraz powojennego profesora matematyki, powiązanego m.in. z Seminarium Nauczycielskim i Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Pszczynie. Dokument przypomina również o jego tragicznych losach osobistych jako Sybiraka i Łagiernika w latach 1940–1952, stanowiąc świadectwo pamięci.
-
Życiorys i książeczka Wojskowa Franciszka Puta, Żołnierza Polskiego podczas Wojny Polsko-Bolszewickiej
Prezentowane pamiątki przedstawiają historię służby wojskowej Franciszka Puta (urodzonego w 1900 roku, wcielonego do wojska w 1920 roku w Tarnowie), wpisującą się w walkę o niepodległość Rzeczypospolitej. Pierwszy dokument to fragment jego wojskowej książeczki stanu służby, zawierający podstawowe dane ewidencyjne z okresu poboru. Druga pamiątka to strona ze wspomnień rodzinnych z archiwalną fotografią, na której Franciszek Put pozuje w mundurowym wyposażeniu wojskowym (po prawej stronie) wraz z towarzyszem broni. Oba obiekty stanowią cenny zapis losów jednostki na tle przełomowych wydarzeń historycznych Polski z początku XX wieku.
-
Książeczka wojskowa oraz pamiątki, krzyż, różaniec, zdjęcia po żołnierzu 72. Pułku Piechoty po Władysławie Szlakiewiczu
Przedstawiony zespół pamiątek i dokumentów stanowi osobiste świadectwo życia oraz służby Stanisława Szlakiewicza – żołnierza Wojska Polskiego, uczestnika walk o niepodległość i granice II Rzeczypospolitej. Stanisław Szlakiewicz urodził się 11 kwietnia 1903 roku w Odrowążu. Jako młody ochotnik wstąpił w szeregi Wojska Polskiego już na początku 1919 roku, biorąc czynny udział w konflikcie polsko-ukraińskim oraz w wojnie polsko-bolszewickiej, w tym podczas ciężkich walk pod Ulejowem, gdzie został ranny.
Sercem kolekcji jest oryginalna książeczka wojskowa oraz przedwojenny dokument tożsamości ze zdjęciem i szczegółowym rysopisem. Zapisy w dokumentacji skrupulatnie dokumentują szlak bojowy, odbyte ćwiczenia rezerwy oraz późniejszy przydział m.in. do 72. Pułku Piechoty. Materiały te pozwalają precyzyjnie odtworzyć przebieg jego służby oraz obowiązków obronnych wykonywanych na rzecz Ojczyzny w okresie międzywojennym.
Uzupełnieniem dokumentacji urzędowej są unikalne, osobiste artefakty towarzyszące żołnierzowi na co dzień. Wśród nich znajduje się prosty, metalowy scyzoryk, a także drewniany krzyżyk i różaniec, będące wymownym symbolem wiary i duchowego oparcia w trudnych chwilach. Dopełnieniem całości jest odręczna relacja spisana przez córkę, Stanisławę, stanowiąca poruszające hołd dla postawy, humoru i prawości jej ojca, który zmarł 27 października 1972 roku w Szczebrzeszynie.
-
Replika szabli wz 17
Wykonana na spotkanie z Józefem Kowalskim na pamiątkę spotkania z ostatnim żyjącym weteranem wojny Polsko-Bolszewickiej oraz delegacją Radzymina.
Kapitan Józef Kowalski był jednym z najbardziej znanych żołnierzy 201 Ochotniczego Pułku Szwoleżerów oraz ostatnim żyjącym weteranem wojny polsko-bolszewickiej. Zmarł w 2013 roku w wieku 113 lat jako najstarszy Polak i prawdopodobnie najstarszy Europejczyk.
-
Legitymacja krzyża Walecznych należąca do Aleksandra Kasprzyka żołnierza 15 Pułku Piechoty 9 Dywizji piechoty
Oryginalny dokument wydany przez Dowództwo 9. Dywizji Piechoty, upoważniający starszego szeregowego Aleksandra Kasprzyka (żołnierza 15. Pułku Piechoty) do noszenia odznaczenia wojskowego „Krzyż Walecznych”, przyznawanego za czyn męstwa i odwagi na polu walki. Drukowana legitymacja o numerze 34086 zwieńczona jest wizerunkiem godła państwowego i stanowi cenne świadectwo bojowych zasług żołnierza.
-
Odznaka pamiątkowa Armii Ochotniczej 1920 roku
Oficjalna Odznaka Pamiątkowa Armii Ochotniczej gen. Józefa Hallera z 1920 roku to mosiężny, często srebrzony krzyż. Występowała w trzech wersjach (dla piechoty, kawalerii i artylerii), a na jej rewersie znajdowały się litery „AO” oraz data „1920”. Było to nieoficjalne, lecz powszechnie uznawane odznaczenie dla weteranów wojny polsko-bolszewickiej.
-
Świadectwo urodzenia i Chrztu Władysława Kaczyńskiego, ochotnika wojny Polsko-Bolszewickiej w składzie 1 Pułku Szwoleżerów
Oryginalne świadectwo urodzenia i chrztu świętego wydane przez Parafię Świętej Trójcy w Warszawie dotyczy Władysława Kaczyńskiego, urodzonego w Warszawie 3 kwietnia 1902 roku i ochrzczonego kilka dni później, 16 kwietnia. Dokument poświadcza pochodzenie dziecka ze związku Franciszka oraz Julianny.
Prezentowany egzemplarz to oficjalny odpis z ksiąg metrykalnych (akt nr 420 z 1902 roku), wystawiony i poświadczony podpisem proboszcza oraz pieczęcią parafialną 16 kwietnia 1952 roku.
-
List Anny Marii Szydłowskiej – córki ochotnika 1920 roku w składzie 1 Pułku Szwoleżerów, Władysława Kaczyńskiego
List napisany przez Annę Marię Szydłowską do Księdza Kustosza Sanktuarium Jana Pawła II w Radzyminie stanowi podziękowanie za regularną korespondencję i informacje o postępach w budowie sanktuarium, muzeum oraz Izby Pamięci Bitwy Warszawskiej 1920 r. Autorka postanawia przekazać do sanktuarium wyjątkowe pamiątki rodzinne – oryginalny kotylion dla ochotników z 1920 roku oraz posrebrzany proporczyk ułański należący do jej ojca.
W dalszej części autorka przybliża patriotyczną historię swojej rodziny: jej ojciec, Władysław Kaczyński, był 18-letnim ochotnikiem i ułanem walczącym pod dowództwem płk. Orlicz-Dreszera, za co w czasach PRL był szykanowany przez UB. Wspomina również braci matki – Leonarda i Hipolita Langowskich – uczestniczących w wojnie polsko-bolszewickiej, z których Hipolit poległ w 1920 roku. Pisząc u schyłku życia, autorka pragnie, aby te cenne rodzinne relikwie znalazły godne i pamiętne miejsce właśnie w Radzyminie.
-
Proporczyk Pamiątkowy 1 Pułku Szwoleżerów po Władysławie Kaczyńskim, ochotniku w wojnie Polsko-Bolszewickiej
1 Pułk Szwoleżerów był uznawany za najbardziej reprezentacyjną i elitarną formację kawalerii II Rzeczypospolitej, wywodzącą się bezpośrednio z Legionów Polskich i noszącą imię Józefa Piłsudskiego.
Ochotnicy wstępujący do pułku w latach 1919–1920 brali udział w kluczowych walkach tej wojny – m.in. w wyprawie kijowskiej, ciężkich walkach odwrotowych na Mazowszu oraz Bitwie Warszawskiej 1920 roku, a także w pościgu za bolszewikami i walkach na Wołyniu oraz Suwalszczyźnie.
-
Odznaka żołnierska 85 Pułku Piechoty Strzelców Wileńskich
Zatwierdzona Dziennym Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 3, poz. 43 z 30 stycznia 1923 roku. Odznaka ma kształt stylizowanego orła, trzymającego w szponach nałożony ryngraf emaliowany w kolorze niebieskim. Na tarczy znajduje się wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej oraz napis NIE DAMY i data powstania pułku 20 12 1918. Dwuczęściowa – oficerska, wykonana w tombaku srebrzonym i oksydowanym, częściowo emaliowana. Projekt: Ferdynand Ruszczyc. Wymiary: 50×44 mm. Wykonanie: Teodor Filipski – Wilno.
Projektantem odznaki był wybitny polski malarz, grafik i dziekan Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie – Ferdynand Ruszczyc. Wywarł ogromny wpływ na symbolikę i estetykę dwudziestolecia międzywojennego na Wileńszczyźnie.
Teodor Filipski był jednym z najbardziej znanych i cenionych wileńskich grawerów oraz jubilerów tamtego okresu – jego pracownia realizowała wiele zamówień wojskowych.
-
Portret Por. Stefana Pogonowskiego
Poległ 15 sierpnia 1920 w Mostkach Wólczyńskich pod Radzyminem, w czasie Bitwy Warszawskiej, prowadząc do ataku I batalion 28 pułku Strzelców Kaniowskich. Wg innej wersji zginął pod Wólką Radzymińską.
Rodziny nie założył. Był autorem wierszy lirycznych.
Pośmiertnie odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz awansowany na kapitana. Pochowany na Starym Cmentarz w Łodzi, w grobowcu z sylwetką rycerza w zbroi husarskiej, wykonanym przez Wacława Konopkę, a ufundowanym przez łódzkie społeczeństwo.
Pogrzeb kapitana Stefana Pogonowskiego w Łodzi w 1920 roku przerodził się w wielką manifestację patriotyczną. Monumentalny grobowiec na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej – przedstawiający naturalnej wielkości postać husarza opierającego się o cokół – nosi wymowną dedykację: „Łodzianinowi – Łodzianie”. Nocne uderzenie jego batalionu w rejonie Wólki Radzymińskiej uważa się za przełomowy moment Bitwy Warszawskiej, który przełamał impas odwrotu sił polskich. Pamięć o nim przetrwała nie tylko w łódzkiej przestrzeni miejskiej (gdzie jego imieniem nazwano jedną z ulic), ale także w literaturze – jego heroiczny czyn sławił m.in. Kornel Makuszyński w wierszu opublikowanym w 1920 roku na łamach gazety „Rzeczpospolita”, pisząc o nim jako o „Jasnym rycerzu”.
O, Narodzie mój! pioruny
Na swą harfę nieśmiertelną
Jak ogniste zawiąż struny
I zaśpiewaj pieśń weselną!
…………………………..
I zanim wysławisz wodze,
Śpiewaj owym, co umarli,
Co się na warszawskiej drodze
Sercem w glinę ziemi wżarli,
Wczepili się pazurami,
I krzyczeli w głos oczyma:
Jezu, zmiłuj się nad nami!
I sercem strasznem olbrzyma
I rozpaczą i szaleństwem,
I widzącym krwawo mózgiem
Jak kulą bili przekleństwem,
A jak fala, co się wełni
Szalem pian i krwawym bluzgiem,
W wał wydęci—przystanęli,
Aż się stali śmierci pełni…
I ostatnim oczu błyskiem,
Ponad śmiertelnem urwiskiem,
Jako stróżowie anieli,
Przez źrenic opary krwawe
Cud swój ujrzeli—Warszawę!
Niech pieśń twoja o nich będzie,
Jako kielich, co krwią przelań:
Oto przed niebieskie sędzię
Święty wiedzie ich kapelan —
A przed tron ich wiedzie boski,
Jasny rycerz – Pogonowski.Kornel Makuszyński
-
Portret ks. Ignacego Skorupki
Ks. Major Ignacy Skorupka poległ 14 Sierpnia 1920 r. Podczas ataku 236 Pułku Piechoty na stanowiska gen. Chachaniana. Kiedy jeden z żołnierzy Polskich upadł trafiony kulą, KS Skorupka udzielał mu pomocy, lub ostatniego namaszczenia. W tym momencie w czoło księdza trafił pocisk ekrazytowy (amunicja wypełniona ekrazytem czyli materiałem wybuchowym na bazie kwasu pikrynowego stosowana była wówczas w artylerii lub granatach, co tłumaczy śmiertelny charakter obrażeń). Pogrzeb Ks. Skorupki odbył się 17 sierpnia na Powązkach wojskowych i przerodził się w manifestacje patriotyczną. Gen. Józef Haller udekorował trumnę krzyżem srebrnym orderu Virtuti Militari.
Śmierć ks. Ignacego Skorupki miała miejsce w bitwie pod Ossowem, która była jednym z przełomowych momentów Bitwy Warszawskiej. Jego postawa stała się jednym z najważniejszych symboli walki w 1920 roku.
-
Karabinek wz 29
Potocznie zwany „Polskim mauserem” . W wersji kawaleryjskiej, czyli skróconej, używany od lat 30-stych XX wieku aż do kampanii wrześniowej w polskich jednostkach ,głównie kawalerii i artylerii Konnej .
Oparta na sprawdzonym systemie Mauser M98, dostosowana do polskiego naboju 7,92 x 57mm Mauser.
Wersja kawaleryjska: Wycinek opisuje wariant ze zgiętą rączką zamka (ułatwiającą dobywanie broni z olstra przy siodle) oraz dodatkowymi zaczepami na pas taktyczny, co ułatwiało noszenie broni przez jeźdźca.
Znaczenie: Broń cechowała się niezawodnością i bardzo dobrą celnością. Trafiła na wyposażenie m.in. Pułków Ułanów, Strzelców Konnych oraz Dywizjonów Artylerii Konnej.
-
Mundur Generała Józefa Hallera
Mundur Generała z okresu dowodzenia Błękitną armią,czyli Armią Polską we Francji. Składa się z bluzy i spodni w barwie Horizon Di Blue (Błękit nieba). Rogatywki oraz francuskiego pasa oficerskiego . Mundur błękitnej armii odróżniały od zaadaptowanego munduru francuskiego polskie oznaki czyli guziki z orłem, haftowane na amarantowym tle orły na naramiennikach, oddzielny system stopni wojskowych oraz charakterystyczna czapka rogatywka z daszkiem dla oficerów i bez dla szeregowych, haftowanym ortem Jagiellońskim lub metalowym .
Francja wprowadziła ten jasnoniebieski odcień w 1915 roku, aby zmniejszyć widoczność żołnierzy na polu bitwy. Polskie oddziały otrzymały te same mundury z francuskich zapasów wojskowych.
-
Zdjęcia z Planu filmu Jerzego Hoffmana „1920 Bitwa Warszawska”. W obiektywie Czesława Czamplińskiego.
W obiektywie Czesława Czaplińskiego
Prezentowany zestaw fotografii dokumentuje plan zdjęciowy filmu „1920 Bitwa Warszawska” w reżyserii Jerzego Hoffmana – wielkiej rekonstrukcji historycznej przywołującej wydarzenia wojny polsko-bolszewickiej. Zdjęcia zostały wykonane na Starym Mieście w Warszawie, gdzie na tle Kolumny Zygmunta, katedry św. Jana i kamienic Rynku Starego Miasta odtworzono sceny defilady wojska i pożegnania żołnierzy wyruszających na front.
Kadry ukazują setki statystów w mundurach piechoty Wojska Polskiego z 1920 roku – w charakterystycznych hełmach wz. Adrian, z tornistrami i karabinami niesionymi „na ramię bagnet” – maszerujących w tumanach dymu przez historyczne ulice miasta. Wśród nich pojawiają się szwadrony kawalerii, poczet sztandarowy, orkiestra wojskowa oraz mieszkańcy miasta żegnający żołnierzy kwiatami – symboliczny gest nawiązujący do atmosfery sierpnia 1920 roku, gdy losy młodej Rzeczypospolitej ważyły się pod Warszawą. Jedno z ujęć – z panną młodą w bieli otoczoną przez konnych ułanów – rekonstruuje wątek miłosny filmu, którego bohaterowie biorą ślub tuż przed wymarszem na wojnę. Na fotografiach widoczna jest też charakterystyczna, stylizowana na epokę kamera wielkoformatowa na trójnogu, użyta jako rekwizyt planu filmowego.
O filmie
„1920 Bitwa Warszawska” (2011) to pierwsza polska pełnometrażowa produkcja zrealizowana w technologii 3D. Za kamerą stanął Jerzy Hoffman – twórca nominowany do Oscara za ekranizację „Potopu” Henryka Sienkiewicza, autor m.in. „Pana Wołodyjowskiego” i „Ogniem i mieczem”. Za zdjęcia odpowiadał Sławomir Idziak, nominowany do Oscara operator współpracujący m.in. z Ridleyem Scottem. W rolach głównych wystąpili Borys Szyc, Natasza Urbańska oraz Daniel Olbrychski.
Film przedstawia burzliwe losy bohaterów rozgrywające się na tle wojennej zawieruchy roku 1920 – wojny polsko-bolszewickiej, zakończonej zwycięską dla Polski Bitwą Warszawską, nazywaną „Cudem nad Wisłą”. Akcja rozpoczyna się w Warszawie w 1920 roku, gdy Jan, poeta i kawalerzysta, po otrzymaniu rozkazu wyjazdu na front polsko-bolszewicki postanawia oświadczyć się swojej narzeczonej Oli, aktorce teatru rewiowego.
O fotografie – Czesław Czapliński
Czesław Czapliński urodził się 5 lipca 1953 roku w Łodzi. Studiował biologię na Uniwersytecie Łódzkim, a od 1979 roku mieszka na przemian w Warszawie i Nowym Jorku, gdzie ukończył New York Institute of Photography. Założył agencję fotograficzną Photo Medium Co., współpracującą z najbardziej znanymi wydawnictwami i klientami na całym świecie.
W ciągu ponad czterdziestoletniej kariery fotografował najbardziej znane osobistości ze świata biznesu, kultury, polityki i sportu – między innymi Muhammada Alego, Leonarda Bernsteina, Cindy Crawford, Placida Dominga, Michaela Jacksona, Henry’ego Kissingera, Romana Polańskiego czy Andy’ego Warhola. Jego zdjęcia publikowano na całym świecie, m.in. w „The New York Times”, „Time”, „Vanity Fair”, „The Washington Post” i „Newsweeku”, a prace artysty znajdują się w zbiorach Library of Congress w Waszyngtonie, New York Public Library, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Biblioteki Narodowej w Warszawie.
Czapliński jest również autorem kilkudziesięciu albumów fotograficznych oraz filmów dokumentalnych, a jego prace prezentowano na ponad dwustu wystawach w Polsce i za granicą, m.in. w Zachęcie i Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. Prezentowana seria z planu „Bitwy Warszawskiej 1920” łączy jego doświadczenie fotoreportera z pasją dokumentowania wydarzeń o znaczeniu historycznym dla Polski.
-
Kolekcja rycin Piotra Karszni z okazji 100-lecia Bitwy Warszawskiej
Ta wyjątkowa kolekcja rycin autorstwa Piotra Karszni, stworzona w 2020 roku, stanowi artystyczny hołd dla bohaterów i kluczowych wydarzeń Bitwy Warszawskiej z 1920 roku. Wydana z okazji setnej rocznicy tego „Cudu nad Wisłą”, seria ta łączy historyczną precyzję z głębokim ładunkiem emocjonalnym.
Kolekcja skupia się na symbolicznych momentach i postaciach, ze szczególnym uwzględnieniem bohaterskiej postawy ks. Ignacego Skorupki. Poszczególne grafiki przedstawiają:
- Upamiętnienie Miejsca Śmierci: Rycina przedstawiająca dębowy krzyż w Ossowie, ufundowany przez włościan w miejscu, gdzie poległ ks. Skorupka (wzniesiony w 1921 r., zniszczony przez Sowietów w 1944 r.). Scena ukazuje modlących się i pracujących rolników na tle wiejskiego krajobrazu..
- Prorocze Słowa: Praca ilustrująca ks. Skorupkę w otoczeniu polskich żołnierzy przed drewnianym kościołem w Ząbkach, z umieszczonym poniżej jego słynnym, proroczym cytatem: „Nie minie dzień 15 sierpnia, dzień Matki Boskiej Zielnej a wróg będzie pobity”.
- Duchowe Wsparcie dla Walczących: Grafika ukazująca kapłana przed barokowym ołtarzem, z rękami wzniesionymi w geście błogosławieństwa, z podpisem: „Stanę przed frontem i wszystkim idącym w bój, będę udzielał rozgrzeszenia”.
- Posługa Wśród Żołnierzy: Scena przed gimnazjum Władysława IV na Pradze, gdzie ks. Skorupka posługuje ochotnikom. Rycina opatrzona jest słowami bp. Aleksandra Kakowskiego: „Pamiętaj abyś ciągle przebywał z żołnierzami w pochodzie i w okopach”.
- Panorama Bitwy: Panoramiczna rycina przedstawiająca zmagania zbrojne pod Ossowem 14 sierpnia 1920 roku, z licznymi detalami topograficznymi i militarnymi z podpisem autora.
Wszystkie prace wykonane są w technice precyzyjnego rysunku kreskowego, imitującego tradycyjną rycinę, z dbałością o detale kostiumów, architektury i uzbrojenia. Każda grafika oprawiona jest w elegancką, złotą ramę i posiada okolicznościowe daty „1920–2020”, a także pieczęć jubileuszową „STULECIE BITWY WARSZAWSKIEJ”. Kolekcja stanowi cenny materiał ikonograficzny i patriotyczny, upamiętniający jeden z najważniejszych momentów w historii Polski.
-
Obraz „Ułan z Koniem” Jerzy Kossak
Na pierwszym planie obrazu artysta ukazał ułana w zimowym płaszczu z futrzanym kołnierzem, w rogatywce zdobionej otokiem – detalem, po którym w dawnych czasach można było rozpoznać przynależność żołnierza do konkretnego pułku kawalerii. Za plecami żołnierza widoczny jest karabin, a jego dłoń spoczywa na uprzęży wiernego towarzysza – gniadego konia . Tło stanowi ośnieżony pejzaż – surowa, zimowa sceneria podkreśla trud żołnierskiej służby i intymność chwili, jaką dzielą ze sobą człowiek i zwierzę.
Motyw ułana należy do najczęściej powracających tematów w twórczości Jerzego Kossaka. Artysta wielokrotnie powracał do scen przedstawiających żołnierza karmiącego, siodłającego lub po prostu towarzyszącego swojemu wierzchowcowi – uchwycone w ten sposób momenty odpoczynku kontrastowały z dynamicznymi scenami szarż i bitew, które również chętnie malował. Ta więź między ułanem a koniem, tak charakterystyczna dla polskiej kawalerii, stała się jednym ze znaków rozpoznawczych jego malarstwa.
-
Portret Józefa Kowalskiego
Józef Kowalski Urodził się 2 lutego 1900 we wsi Wicyń (obecnie Smerekiwka, Ukraina) jako syn Wawrzyńca (1872–1932) i Heleny (1881–1936) Kowalskich. Krótko był strzelcem w armii austro-węgierskiej (wrzesień – listopad 1918). Od lutego 1919 żołnierz wojska polskiego. W 1920, w trakcie wojny polsko-bolszewickiej, walczył w 22 Pułku Ułanów Podkarpackich. Brał udział w Bitwie pod Komarowem niedaleko Zamościa, gdzie 31 sierpnia 1920 polska kawaleria rozbiła trzon sił Konarmii Budionnego. Konfrontacja ta była największym starciem konnicy w wojnie polsko-bolszewickiej i ostatnią wielką bitwą kawaleryjską w historii Europy.
Po wojnie ukończył kurs kawaleryjski w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Po jego ukończeniu zrezygnował z kariery wojskowej i powrócił do pracy na roli. Zmobilizowany w sierpniu 1939 r. do oddziału artylerii, brał udział w wojnie obronnej, a po rozbiciu jego pułku dostał się do niewoli. II wojnę światową spędził w niemieckim obozie pracy, skąd udało mu się uciec ze współwięźniem. Po zakończeniu wojny osiedlił się w Przemysławiu pod Krzeszycami. Tam pochował swoich najbliższych. Do 1993 prowadził gospodarstwo rolne. Gdy stan jego zdrowia się pogorszył, przekazał ziemię Skarbowi Państwa i 9 grudnia 1994 zamieszkał w Domu Pomocy Społecznej w Tursku. W dniu swoich 110. urodzin został uhonorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Tego samego roku został mu nadany uchwałą Rady Miejskiej tytuł Honorowego Obywatela Radzymina.
Decyzją ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka z 15 lutego 2012 Józef Kowalski został awansowany do stopnia kapitana Wojska Polskiego.
16 sierpnia 2012, dzień po 92. rocznicy Bitwy Warszawskiej, nadano mu tytuł honorowego obywatela Wołomina.
4 kwietnia 2013, Józefa Kowalskiego odwiedziła delegacja z Radzymina, podczas której otrzymał od gości okolicznościowy list oraz certyfikat nadający mu członkostwo w Stowarzyszeniu Miłośników Miasta Radzymin i Bitwy Warszawskiej 1920 roku, a sam przekazał prezesowi, Pawłowi Kozakiewiczowi symboliczne prawo do kultywowania pamięci o wydarzeniach z 1920 roku, w ramach czego przekazał na jego ręce ułańską szablę. 9 czerwca 2013 w Radzyminie przy Sanktuarium św. Jana Pawła II odbył się I Piknik Kawaleryjski im. kpt. Józefa Kowalskiego.
Zmarł 7 grudnia 2013, w wieku 113 lat. 11 grudnia 2013 pochowany został na cmentarzu w Krzeszycach.
-
Obraz „Cud nad Wisłą” Bitwa Warszawska Jerzy Kossak
Obraz pt. „Cud nad Wisłą” namalowany został przez Jerzego Kossaka w 1930 roku. Jest obrazem o charakterze batalistycznym, który ukazuje Bitwę Warszawską.
Bitwa ta, nazywana jest potocznie „cudem nad Wisłą”, ponieważ zwycięstwo Polaków nad Armią Czerwoną było nieoczekiwane i przez wiele osób uważane za Opatrzność Bożą. Dlatego też w lewym górnym rogu obrazu ukazana jest Matka Boża ŁASKAWA. Objawienie Matki Bożej, które przedstawia Jerzy Kossak miało miejsce w Wólce Radzymińskiej, gdzie ginie por. Stefan Pogonowski. Od Wólki Radzymińskiej zaczyna się zwycięstwo Wojska Polskiego.
Pierwszy plan przedstawia zaciętą walkę między polską piechotą, a wrogiem, który przegrywa starcie. Symbolizuje to upadający czerwony sztandar, w który dodatkowo wbijany jest polski bagnet. W szeregach wroga zauważyć też można żołnierzy, którzy w geście kapitulacji podnoszą ręce do góry, a na ich twarzach widnieje strach i nienawiść. Natomiast polska chorągiew z krzyżem kawalerskim uniesiona jest ponad głowami walczących. W całym zamieszaniu dostrzec można skauta, kobietę w mundurze (co warte zauważenia: walczyło wtedy 10 tysięcy kobiet), niemieckiego żołnierza oraz wyeksponowaną postać ks. Ignacego Skorupki, który wraz z krzyżem podnosi morale Polaków i zagrzewa ich do boju. Na drugim brzegu Wisły znajduje się Józef Piłsudski wraz z oddziałem kawalerii.
Jerzy Kossak pokazuje obserwatorom obrazu możliwie jak najwięcej szczegółów z bitwy warszawskiej. Autor swym dziełem podkreśla też, że cały naród stanął w obronie ojczyzny, która ledwie co odzyskała niepodległość. Polacy ocalili przed bolszewikami nie tylko swój kraj, ale także zachód Europy. Wszystko to możliwe było dzięki Opatrzności Bożej, odwadze żołnierzy, mądrości dowódców i wysiłkowi Polaków.
-
Duża gablota z darami – cz. I
Figurka Matki Bożej z Guadalupe, Rafael Ortega Porra, Hiszpania
Figurka wzorowana na rzeźbie Matki Bożej z drzewa cedrowego, znajdującej się w Guadalupe, w autonomicznej prowincji Hiszpanii – Estremadurze.
Krzyż lotaryński (Croix d’Anjou), Francja
Krzyż o podwójnych ramionach, na podstawie. Na pudełku wypisana dedykacja: CROIX D’ANJOU offerte a Sa Sainteté le Pape Jean-Paul II par le Conseil Général de Maine-et-Loire a l’occasion de la béatification des Martyrs d’Angers le 19 février 1984 [tłum. KRZYŻ LOTARYŃSKI ofiarowany przez Radę Generalną Maine i Loary z oka-zji beatyfikacji Męczenników z Angers 19 lutego 1984].
Krzyż z oryginalnym pudełkiem. Dołączone jest także potwierdzenie przyjęcia podarunku, podpisane: DZIWISZ, z datą 21 lutego 1984.
Tryptyk z Matką Boską Anielską
Inskrypcje na odwrocie wskazują, że tryptyk został ofiarowany Papieżowi podczas jego I pielgrzymki do Polski, w czasie wizyty w Częstochowie (4-6 czerwca 1979).
W części środkowej przedstawiona została figura Matki Boskiej Anielskiej z ołtarza głównego w Bazylice NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej. Oryginalna figura wyrzeźbiona została w 1901 roku z drewna cyprysowego przez Baltazara J. Proszowskie-go i umieszczona w dąbrowskiej bazylice w 1904 roku.
2 sierpnia 1957 roku prymas Polski kard. Wyszyński ogłosił Matkę Bożą Anielską Patronką Dąbrowy Górniczej i Matką Zagłębia, a 19 maja 1968 roku prymas Stefan Wyszyński i ówczesny metropolita krakowski Karol Wojtyła koronowali łaskami słynącą figurę koronami papieża Pawła VI.
Maryja jest w płaszczu, koronie i z berłem na prawym ręku, jako Królowa Świata. Stoi na kuli ziemskiej i prawą nogą depcze, oplatającego kulę węża – symbol szatana. Obiema rękoma trzyma Dzieciątko w koronie i z jabłkiem królewskim na kolanach, które ma rozłożone i wzniesione ręce. Twarz Maryi jest lekko zwrócona w kierunku Dzieciątka.
Płaskorzeźba z Janem Pawłem II na tle Monte Cassino, Włochy
W centrum płaskorzeźby wizerunek Jana Pawła II ujęty w popiersiu, profilem. W lewej części na górze widoczny klasztor – opactwo benedyktyńskie.
Poniżej sentencja łacińska, która znajduje się na włoskim cmentarzu wojennym w Mignano Monte Lungo: MORTUI UT PATRIA VIVAT [tłum. którzy zginęli za ojczyznę, żyjął. W dolnym lewym rogu herb miasta Cassino (w polu tarczowym dziewięć gwiazdek po trzy w trzech rzędach).
Przy dolnej krawędzi napis: CASSINO – MONTECASSINO – PAPA GIOVANNI PAOLO II 18-5-1979. Data 18 maja nawiązuje do dnia zdobycia przez polskich żołnierzy wzgórza Monte Cassino. Do tego nawiązuje także umieszczony przy prawej krawędzi kształt bomby lotniczej z wypisanym na niej rokiem 1944.
Udział polskich żołnierzy z II Korpusu dowodzonego przez gen. Władysława Andersa w bitwie o Monte Cassino rozpoczął się 11 maja 1944 roku. 18 maja polscy żołnierze zdobyli wzgórze i opanowali ruiny klasztoru, gdzie zatknęli polską flagę.
Zdobycie wzgórza Monte Cassino stanowiło punkt kulminacyjny bitwy i ułatwiło aliantom zdobycie Rzymu.
Szkatuła z Ebensee z Maryjną symboliką, Austria
Drewniana polichromowana szkatuła. Na wieku od zewnątrz na górze napis AVE MARIA, nad nim Oko Opatrzności, poniżej w dużym czerwonym sercu wpisany herb papieski i figura Maryi Królowej z Jezusem na rękach i podpisem: SALVE REGINA. Na czterech bokach szkatuły wypisane sławne miejsca Maryjnego kultu: CZESTOCHOWSKA, LOURDES, FATIMA, LA SALETTE. Na wewnętrznej stronie wieka centralny punkt stanowi duże, czerwone serce, w które wpisany jest herb austriackiego miasta Ebensee, a dookoła nazwy miejsc, związanych z kultem Maryjnym: Mariazell, Siena, Asyż, Padwa, Syrakuzy, Montichiari, Paryż, Avila, Lisieux, Le Mont, Maria Schutz, Saint Michel.
Buty Jana Pawła II z czerwonej skóry, Stanisław Żmija
Stanisław Żmija, szewc ze Stanisławia Dolnego (koło Kalwarii Zebrzydowskiej) od 1982 roku szył buty dla Jana Pawła II, w różnych fasonach i kolorach. Pierwsze buty podarował Ojcu św. 10 października 1982 roku, kiedy przyjechał do Rzymu na kanonizację o. Maksymiliana Kolbe.
Ta para butów, jako dar dla Sanktuarium św. Jana Pawła II w Radzyminie, jest pierwszą, jaką szewc S. Żmija wykonał po śmierci Papieża – i jak mówi – ostatnią.
Replika Dzwonu św. Patryka i jego świątyni, wyk. Fergus O’Farrell Studios, Irlandia
Dzwon i świątynia („The Bell of St. Patrick and its shrine”) oryginalnie znajdują się w Narodowym Muzeum Irlandii w Dublinie. Dzwon uznawany za własność św. Patryka, którego używał podczas swojej działalności misyjnej, po jego śmierci jedna z relikwii świętego. Świątynia jako rodzaj relikwiarza dla dzwonu, powstała w Armagh ok. 1100 roku.
Replika Dzwonu św. Patryka i jego świątyni w drewnianym opakowaniu została podarowana Janowi Pawłowi II przez zespół irlandzkich linii lotniczych Aer Lingus, w podziękowaniu za okazany honor podróżowania tymi liniami w czasie swojej 3. pielgrzymki do Irlandii i USA 29 września – 1 października 1979 roku.
